AI Lab Nasıl Çalışır? Modeller, Kaynaklar ve Veri Politikası

Bir öğretmen sohbet kutusuna "şu konudan on soruluk quiz hazırla" yazıyor. Sorular geliyor, üstelik düzgün de görünüyor. Sonra bir tanesinde gözü takılıyor. Bu bilgi nereden geldi? Sınıfa girmeden önce cevaplanması gereken bir soru bu ve genel amaçlı araçlar çoğu zaman cevaplamıyor.

AI Lab'i bu yüzden yazdık. Sitedeki bir yazıdan quiz, mikro öğrenme akışı, eğitim tasarımı ya da yol haritası üretiyor. Aşağıda nasıl çalıştığını, neye dayandığını ve nerede durduğunu anlattık.

Hazır araç varken neden kendimiz yazdık

Aynı soruyu herhangi bir sohbet aracına da sorabilirsiniz. Fark şurada: AI Lab üretimi bizim arşivimize ve editoryal kurallarımıza bağlıyor. Bir yazıdan quiz ürettiğinizde model o yazıyı okuyor, soruları oradan çıkarıyor ve çıktının altına hangi yazıya dayandığını yazıyor.

Kaynağı görünmeyen bir materyalin öğretmen için değeri sınırlı. Doğru olup olmadığını anlamanın yolu yok, yanlışsa nereden düzeltileceği de belli değil.

Aynı işi her modele yaptırmıyoruz

Tek bir yapay zeka modeline bağlı kalmıyoruz. İşin cinsine göre farklı modeller çalışıyor ve bu seçimi tahminle değil ölçerek yapıyoruz. Model adlarını yazmıyoruz. Alan çok hızlı gelişiyor; her yeni sürümü ölçüyor, daha iyisini bulduğumuzda geçiyoruz. Yani kullandığımız modeller de bizimle birlikte gelişiyor. Değişmeyen şey karar verme biçimimiz:

Yeni bir model çıktığında hemen geçmiyoruz. Gerçek bir üretim üzerinde süreyi ve çıktıyı ölçüp karar veriyoruz. Son ölçümde yeni modelin uzun metinde daha yavaş kaldığını görüp eskisinde kalmayı seçtik.

Ekranda beklemiyorsunuz, metin yazılırken geliyor

Bir eğitim tasarımının tamamlanması 15 ila 25 saniye sürebiliyor. Eskiden bu süre boyunca ekranda bir ilerleme çubuğu dönüyordu ve kullanıcı ne olduğunu bilmiyordu. Şimdi üretim akış halinde geliyor: Model ilk kelimeyi yazdığı anda siz de görüyorsunuz. Ortalama ölçümümüz, ilk kelimenin bir saniye civarında ekrana düşmesi.

Sekmeyi kapatırsanız üretim de duruyor. Kimsenin okumayacağı bir metni üretmeye devam etmek boşa enerji ve boşa maliyet.

Her çıktının altında nereden geldiği yazar

Ürettiğiniz her materyalin altında bir kaynak satırı görüyorsunuz ve iki şeyden birini söylüyor.

• Bir yazıdan üretildiyse: O yazının adı ve bağlantısı veriliyor. Sorular, adımlar ve örnekler o metinden çıkıyor.
• Konu başlığından üretildiyse: "Genel bilgiyle üretildi, belirli bir kaynağa dayandırılmadı" yazıyor. Yanına sitemizden ilgili yazılar ekleniyor ama bunlar okuma önerisi, olgu kaynağı değil.

Bu ayrımı gizlemek yerine görünür tutuyoruz. Sınıfa götürülecek bir materyalde "bu bilgi nereden geldi" sorusunun cevabı olmalı.

Yapmayı reddettiği şeyler

Bir aracın ne yaptığı kadar neyi yapmadığı da önemli. AI Lab şunları yapmıyor.

• Resmî kazanım kodu uydurmuyor. Elimizde doğrulanmış bir MEB kazanım veri tabanı olmadığı için kod üretmiyoruz. Onun yerine her sorunun ölçtüğü öğrenme hedefini tek cümleyle yazıyoruz.
• Kaynaksız istatistik yazmıyor. "Yüzde 70 verim artışı" türü, dayanağı olmayan sayılar üretmesi engelli.
• Var olmayan kurum, program ya da araç adı vermiyor. Emin olunmayan bir ad yazılmıyor, genel ifade kullanılıyor.
• Kurumları yargılamıyor. Bir eksik anlatılacaksa dayanağı gösteriliyor ve hemen ardından yapılabilir bir adım veriliyor.

Bunlar iyi niyet temennisi değil, üretim motorunun içine yazılmış kurallar.

Ürettiğiniz şey sizin

Her üretim kalıcı bir adrese kaydediliyor. O sayfayı paylaşabilir, tarayıcınızdan PDF olarak kaydedebilir ya da e-postanıza gönderebilirsiniz. Kalıcı sayfalar arama motorlarına kapalı, yani ürettiğiniz materyal sitede bir içerik gibi listelenmiyor.

Verinizle ne yapıyoruz

• E-posta adresi: Yalnızca "çıktımı gönder" dediğinizde alınıyor ve o gönderim için kullanılıyor. Bülten kutusunu işaretlerseniz haftalık bültene ekleniyorsunuz, işaretlemezseniz eklenmiyorsunuz.
• IP adresi: Ham olarak saklanmıyor. Günlük kullanım sınırını uygulayabilmek için tek yönlü bir özetine çevriliyor.
• Üretim kaydı: Hangi aracın kullanıldığı, girdinin özeti, çıktı, süre ve kullanılan sözcük birimi sayısı kaydediliyor. Bunları aracı geliştirmek ve maliyeti takip etmek için okuyoruz.
• Üçüncü taraflar: Reklam ya da satış amacıyla kimseye veri satmıyoruz.

Neden bir sınır var

AI Lab ücretsiz ve maliyetini biz karşılıyoruz. Herkese açık kalabilmesi için iki sınır işliyor: Kişi başına günlük üretim hakkı ve site genelinde günlük üretim tavanı. Tavan dolduğunda üretim ertesi güne kadar duruyor. Aynı kişiden aynı anda tek üretim çalışıyor.

Soruların arkasında bir öğrenme bilimi var

Üretilen materyal rastgele bir soru yığını değil. Motorun içine öğrenme bilimine dayanan ilkeler yazılı. Her birim tek bir kavrama odaklanıyor. Önemli kavramlar sonraki adımlarda farklı bağlamda yeniden karşınıza çıkıyor. Sorular bilgiyi tanımaya değil aktif hatırlamaya zorluyor. Zorluk, hedef kitleyi ne bunaltacak ne sıkacak şekilde ayarlanıyor. Soyut tanım yerine gerçek iş bağlamından örnek kullanılıyor.

Karar sizde kalıyor

AI Lab bir asistan, karar verici değil. Ürettiği materyali sınıfa ya da ekibinize götürmeden önce okumanızı öneriyoruz. Kaynak satırını tam bu yüzden koyduk. Bir hata görürseniz ya da olmasını istediğiniz bir araç varsa iletişim sayfasından yazın. Geliştirme sırasını gerçek kullanımın ihtiyaçları belirliyor.

Sıkça sorulan sorular

AI Lab ücretli mi?
Hayır. Ücretsiz ve üyelik gerektirmiyor. Günlük bir kullanım sınırı var, o kadar.

Hangi yapay zeka modellerini kullanıyorsunuz?
İşin cinsine göre farklı modeller çalışıyor. Model adlarını yayımlamıyoruz; alan çok hızlı gelişiyor ve biz her yeni sürümü gerçek üretim üzerinde ölçüp daha iyisini bulduğumuzda geçiyoruz. Kullandığımız modeller sabit kalmıyor, gelişimle birlikte değişiyor.

Ürettiğim materyali ticari olarak kullanabilir miyim?
Evet. Çıktı size ait, sınıfınızda ya da kurumsal eğitimlerinizde kullanabilirsiniz.

Çıktıdaki bilgi yanlışsa ne olur?
Kaynak satırından hangi yazıya dayandığını görebilir, oradan doğrulayabilirsiniz. Genel bilgiyle üretilmiş çıktılarda bu uyarı açıkça yazıyor. Her durumda materyali kullanmadan önce okumanızı öneriyoruz.

Yazılarınızı dinleyebiliyor muyum?
Seçtiğimiz yazıların sesli anlatımı var. Sesli Dinle bölümünden tamamına ulaşabilirsiniz.