Ortak Yazılı Sınav Sistemi: Soruları Kim Hazırlayacak?
MEB'in yeni sınav sisteminde 2 soruyu zümre öğretmenleri yazacak, kalanı Bakanlık havuzundan gelecek. Yapay zeka ile soru yazımı ise henüz plan aşamasında.
Edtech Türkiye Editörlüğü 
Geçen hafta pek çok sitede aynı başlık dolaştı: Okul sınavlarında 10 sorunun 8'ini yapay zeka hazırlayacak. Millî Eğitim Bakanlığının 16 Ekim'de İstanbul'da tanıttığı Ortak Yazılı Sınav Sistemi'nin resmî duyurusu ise başka bir tablo çiziyor. Soruların çoğu yapay zekadan değil, Bakanlığın hazırladığı soru havuzundan gelecek. Yapay zeka destekli soru yazımı ise henüz planlama aşamasında.
Sınav Nasıl Hazırlanacak?
Ortak Yazılı Sınav Sistemi (OYSS), Yeni EBA üzerinden öğretmenlerin kullanımına sunulan dijital bir ölçme ve değerlendirme platformu. Duyuruya göre sınavlar, sene başında zümre öğretmenlerinin belirlediği konu ve soru dağılım tablolarındaki senaryolara göre oluşturulacak:
- Seçilen senaryodaki öğrenme çıktılarına yönelik 2 soruyu zümre öğretmenleri ortak kararla yazacak.
- Diğer sorular, Bakanlığın oluşturduğu soru havuzundan, öğretmenlerin belirlediği zorluk seviyelerine göre otomatik olarak gelecek.
- Soruların kolay, orta ve zor olarak güçlük düzeyleri ile puan değerleri öğretmenlerin mesleki değerlendirmesiyle belirlenecek.
- Sınavdan sonra soru bazlı puanlar e-Okul'a girilecek ve sonuçlar öğrenme çıktılarıyla ilişkilendirilecek.
Havuzun büyüklüğü de açıklandı. Birinci dönemin ilk ortak yazılısından önce sisteme yaklaşık 8 bin soru aktarılacak, her sınav döneminde de yaklaşık 8 bin yeni soru geliştirilecek. Sorular, öğretim programlarındaki öğrenme çıktılarıyla uyumlu, beceri temelli ve açık uçlu olacak.
Hangi Sınıflar ve Dersler Kapsamda?
Sistem 2026-2027 eğitim öğretim yılının 1. dönem 1. yazılı sınavlarında uygulanmaya başlayacak ve toplam 16 branşı kapsıyor.
| Kademe | Sınıflar | Dersler |
|---|---|---|
| Ortaokul | 5, 6 ve 7 | Türkçe, matematik, fen bilimleri, sosyal bilgiler, din kültürü ve ahlak bilgisi, İngilizce |
| Lise | 9, 10 ve 11 | Türk dili ve edebiyatı, matematik, fizik, kimya, biyoloji, tarih, coğrafya, felsefe, din kültürü ve ahlak bilgisi, İngilizce |
8. ve 12. sınıflar bu listede yer almıyor.
Yapay Zeka Nerede Devreye Giriyor?
Bakanlığın duyurusunda yapay zeka tek bir cümlede geçiyor. Bakan Yardımcısı Ömer Faruk Yelkenci, yapay zekâ destekli soru yazımı ve açık uçlu soruları puanlama çalışmalarının da sistemle bütünleştirilmesinin planlandığını bildirdi. Yani bugün tanıtılan sistemde soruları yazan bir yapay zeka yok, bir gelecek planı var.
'10 sorunun 8'i' oranı ise bir gazete haberinden yayıldı. Bakanlığın açıklamasında böyle bir oran ya da soruları yapay zekanın hazırlayacağına dair bir ifade bulunmuyor. Değerlendirmemize göre karışıklık, iki öğretmen sorusu dışındaki soruların havuzdan 'otomatik olarak gelmesi' ile soruların bir yapay zeka tarafından yazılmasının birbirine karıştırılmasından doğdu. Biri hazır bir havuzdan seçim, diğeri yeni soru üretimi.
Öğretmen, Öğrenci ve Veli İçin Ne Değişiyor?
Yelkenci'ye göre hedef, farklı bölgelerdeki öğrencilerin benzer özelliklere sahip ölçme araçlarıyla değerlendirilmesi ve yıl sonu başarı puanlarının daha objektif belirlenmesi. Sonuçlar öğrenci, sınıf ve şube bazında analiz edilecek. Yelkenci bunu şöyle anlattı: 'Sınav uygulaması sonuçlarına göre öğrencilerin konu ve öğrenme çıktıları boyutundaki güçlü ve geliştirmesi gereken yönleri hakkında öğretmenlere, öğrencilere ve en önemlisi velilerimize geri bildirim verilecek.'
Duyuruya göre öğrenciler yalnızca toplam puanı değil, hangi öğrenme çıktısında güçlü olduklarını ve hangisinde desteğe ihtiyaç duyduklarını da görebilecek. Aynı dersteki farklı sınavların karşılaştırılmasıyla gelişim zaman içinde izlenebilecek.
Sistemin tartışılan bir yanı da var. Eğitimci Özgür Bozdoğan, uygulamanın öğretmenlik mesleğinin özerkliğine zarar vereceğini savunuyor. Bakanlık ise duyurusunda güçlük düzeyleri ve puan değerlerinin öğretmenlerce belirleneceğini, sistemin 'öğretmenin öğrencisini tanıyan mesleki birikimini sınav hazırlama sürecinin merkezinde' tutacağını vurguluyor.
Öğretmenler ve veliler için pratik bir not: İlk ortak yazılılar bu dönem yapılacak. Sonuçlar geldiğinde toplam puandan önce öğrenme çıktısı dökümüne bakmak, hangi konunun tekrar edilmesi gerektiğini gösteren en hızlı yol olacak.
Sıkça Sorulan Sorular
Ortak yazılı sınavlarda soruları yapay zeka mı hazırlayacak?
Hayır, bugün açıklanan sistemde değil. 2 soruyu zümre öğretmenleri yazacak, diğerleri Bakanlığın soru havuzundan otomatik olarak gelecek. Yapay zeka destekli soru yazımı ve açık uçlu soruların puanlanması, sisteme eklenmesi planlanan çalışmalar arasında.
Uygulama ne zaman başlıyor?
2026-2027 eğitim öğretim yılının 1. dönem 1. yazılı sınavlarında.
Hangi sınıfları kapsıyor?
Ortaokulda 5, 6 ve 7. sınıfları, lisede 9, 10 ve 11. sınıfları; toplam 16 branşı.
Sonuçlar nereden görülecek?
Soru bazlı puanlar e-Okul sistemine girilecek ve öğrenme çıktılarıyla ilişkilendirilecek.
Kaynak: T.C. Millî Eğitim Bakanlığı, 'Ortak Yazılı Sınav Sistemi Tanıtım Programı Düzenlendi' duyurusu, 16 Ekim 2026. Eleştiri: Nefes gazetesinin haberini aktaran Onedio.
Düzeltme (19 Ekim 2026): Bu yazının ilk sürümü, sınav sorularının 10'da 8'inin yapay zeka tarafından hazırlanacağını Bakanlığın kararı gibi aktarıyordu. Bakanlığın resmî duyurusunda böyle bir bilgi yer almıyor. Yazı, resmî duyuruya göre yeniden düzenlendi. Hatamız için okurlarımızdan özür dileriz.
İlgili İçerikler
Bu içerik, Edtech Türkiye Editörlüğü'nün yapay zeka destekli yayın hattında kaynak taraması ve otomatik editör denetiminden geçirilerek hazırlanmıştır. Süreç için Editöryal İlkelerimize bakabilir, hata bildirimini iletişim sayfasından iletebilirsiniz.
