Türkiye'de Çocukların Yüzde 90'ı Yapay Zeka Kullanıyor

EU Kids Online araştırmasının Türkiye ön bulgularına göre, Türkiye'de 10-16 yaş grubundaki çocukların onda dokuzu yapay zeka araçlarını kullanıyor. Atatürk Üniversitesi öğretim üyesi ve EU Kids Online Türkiye Koordinatörü Prof. Dr. Engin Kurşun'un Anadolu Ajansı'na aktardığı verilere göre, şimdiye kadar toplanan verilerin 10-16 yaş arası 1.330 çocuğu kapsayan ön analizinde yapay zekayı hiç kullanmayan çocukların oranı Türkiye'de 10'da 1, Avrupa'da ise yaklaşık 3'te 1. Kurşun, Türkiye'de çocukların yarısının ödevlerini yapay zekaya yazdırdığını (Avrupa'da üçte bir), her dört çocuktan birinin yapay zekadan duygusal tavsiye aldığını ve çocukların yüzde 60'ının dijital dünyada bir suç ya da sahte görüntü mağduru olmaktan korktuğunu ifade etti.

Avrupa ayağında EU Kids Online, Nisan 2025-Nisan 2026 arasında Türkiye'nin de dahil olduğu 19 ülkede 10-16 yaş arası 28.465 çocukla araştırma yürüttü ve sonuçlarını yayımladı. Türkiye'deki saha çalışması ise tamamlanmak üzere; Türkiye verisinin büyük bölümü Milli Eğitim Bakanlığı Bilgi İşlem Genel Müdürlüğü desteğiyle toplandı. Avrupa-Türkiye karşılaştırmalı raporun ekim ayında kamuoyuyla paylaşılması bekleniyor. Bu nedenle aşağıdaki Türkiye rakamları kesin sonuç değil, ön analiz niteliğinde.

Ödev Yapmaktan Duygusal Desteğe Geçiş

Teknolojinin tüketim biçimi, çocukların algoritmalarla kurduğu ilişkinin niteliğini değiştiriyor. Birkaç yıl öncesine kadar yalnızca arama motorlarında bilgi arayan öğrenciler, artık doğrudan yanıt üreten, metin kurgulayan ve hatta dert dinleyen sistemlerle karşı karşıya. Ön veriler, bu araçların çocukların gündelik hayatında geniş yer tuttuğuna işaret ediyor.

Ödevler ve Bilişsel Kestirmeler

Ön bulgulara göre Türkiye'de çocukların yarısı ödevlerini yapay zekaya yazdırıyor; Avrupa'da bu oran üçte bir. Kaynak, ödevin ne kadarının bu araçlara bırakıldığını ayrıştırmıyor. Değerlendirmemize göre bu tablo, yalnızca nihai metni değerlendiren ödev formatlarının öğrenciyi kestirmeye yönlendirebileceğini düşündürüyor: Tek bir komutla çıkan metni kopyalamak, kaynak taramaktan çok daha kolay.

Duygusal Tavsiye İçin Yapay Zeka

Her dört çocuktan birinin yapay zekadan duygusal tavsiye alması, Kurşun'un da 'asıl üzerinde durmamız gereken' bulgular arasında saydığı bir sonuç. Değerlendirmemize göre yargılamayan, her an erişilebilir bir sohbet botu çocuk için kısa vadede rahatlatıcı olabilir; ancak bu eğilimin akran ve aile ilişkileri üzerindeki etkisi yakından izlenmeyi gerektiriyor.

Güvenlik Algısı Geriliyor

Kurşun'un aktardığı ön veriye göre Türkiye'deki çocukların yüzde 60'ı dijital dünyada bir suç ya da sahte görüntü mağduru olmaktan korkuyor. Kaynak, bu korkunun nedenlerini ayrıştırmıyor. Avrupa raporunun en dikkat çekici bulgusu da güvenlik algısındaki düşüş: İnternette kendini güvende hisseden çocukların oranı 2020'deki yüzde 65'ten yüzde 48'e geriledi. Son bir ay içinde internette kendisini rahatsız eden ya da tedirgin eden bir şeyle karşılaştığını söyleyen çocukların oranı ise 5 yıl içinde yüzde 7'den yüzde 23'e çıktı. Türkiye ön verisinde kendini internette güvende hisseden çocukların oranı yüzde 32, Avrupa'da yüzde 48.

Değerlendirmemize göre görüntü üretme ve düzenleme araçlarının gündelik uygulamalara kadar inmesi, bir fotoğrafın kolayca başka bir bağlama taşınabilmesi anlamına geliyor; çocukların bu konudaki kaygısını ciddiye almak gerekiyor.

Türkiye Eğitim Ekosistemi İçin Sonuçlar

Değerlendirmemize göre ön bulgular, yasak ve filtrelerin tek başına yeterli olmayacağını düşündürüyor: Ön analize göre çocukların büyük çoğunluğu bu araçlarla zaten tanışmış durumda.

Ölçme ve Değerlendirme İçin Bir Sinyal

Ödevlerin önemli bir kısmının yapay zekaya yazdırılması, değerlendirmemize göre evde hazırlanan metne dayalı notlandırmanın tek başına öğrencinin bilgisini göstermekte zorlanacağına işaret ediyor. Sınıf içi tartışmalar, anlık problem çözme çalışmaları ve sözlü değerlendirmeler gibi süreç odaklı yöntemler bu açığı kapatmaya yardımcı olabilir.

Eğitim teknolojisi geliştiren yerli girişimler açısından da bu veriler bir sinyal. Değerlendirmemize göre öğrenciye hazır yanıt sunmak yerine onu düşünmeye sevk eden, etik sınırları çizen ve siber güvenlik farkındalığı kazandıran araçlar öne çıkabilir.

Kim Hangi Adımları Atabilir?

Paydaşların her biri için atılabilecek bazı adımlar şöyle sıralanabilir:

1. Okul ve Eğitim Yöneticileri: Klasik ev ödevinin yanında sınıf içi etkileşimi, grup projelerini ve performansa dayalı süreçleri temel alan değerlendirme kriterlerine daha fazla yer verebilir.
2. Öğretmenler: Yapay zekayı yalnızca bir hile aracı olarak görmek yerine sınıfa taşıyabilir, üretilen yanıtların doğruluğunu ve taraflılığını öğrencilerle birlikte tartışarak eleştirel düşünme çalışmaları kurgulayabilir.
3. Eğitim Teknolojisi Girişimcileri: Cevabı doğrudan vermek yerine doğru soruları sorarak rehberlik eden pedagojik yapay zeka araçları tasarlayabilir.
4. Aileler: Çocuklarıyla açık bir iletişim kanalı kurup onları yargılamadan dinleyebilir; çocuğun duygusal konuları evde de konuşabileceği güvenli bir diyalog zemini oluşturabilir.

Yasaklamak Yerine Yeni Bir Sözleşme

Ön analize göre onda dokuz çocuğun kullandığı bir teknolojiyi yok saymak, değerlendirmemize göre aileler ve okullarla çocuklar arasındaki güven mesafesini açabilir. Güvenlik kaygısını ciddiye alan, etik sınırları belirleyen ve yapay zekayı bir zihinsel koltuk değneği değil düşünme ortağı olarak konumlandıran bir yaklaşım gerekiyor. Ekim ayında yayımlanacak Avrupa-Türkiye karşılaştırmalı raporu, bu tartışmayı kesinleşmiş verilerle sürdürmek için izlenmesi gereken ilk belge.

Kaynak: Anadolu Ajansı (Milliyet üzerinden), 'Türkiye'de çocukların yüzde 90'ı yapay zeka kullanıyor', Prof. Dr. Engin Kurşun açıklaması, 19 Eylül 2026. Sınırlılık: Türkiye rakamları 1.330 çocuğu kapsayan ön analize dayanıyor; kesin sonuçlar karşılaştırmalı raporla netleşecek.

Bu içerik, Edtech Türkiye Editörlüğü'nün yapay zeka destekli yayın hattında kaynak taraması ve otomatik editör denetiminden geçirilerek hazırlanmıştır. Süreç için Editöryal İlkelerimize bakabilir, hata bildirimini iletişim sayfasından iletebilirsiniz.